Skrzynie biegów ZF: Pancerne czy przereklamowane?

ZF 5HP – Legenda lat 90.

Lata produkcji: 1991–2003

Gdzie spotkasz: BMW E39, E46, E38, Audi A4 B5, A6 C5, VW Passat B5 FL.

Zacznijmy od klasyki. Jeśli masz BMW E39, pewnie masz tam 5HP18 lub 5HP19. To była pierwsza 5-biegowa skrzynia w osobówkach.

• Zalety: Prosta jak budowa cepa (w porównaniu do nowych), tania w naprawie.

• Wady: Wolna. Zmienia biegi z gracją emeryta, ale w tamtych latach to był luksus.

• Co w nich pada?

  • Bieg wsteczny: W modelu 5HP19 często pęka kosz sprzęgła wstecznego (kosz D/G). Efekt? Wrzucasz R, silnik wyje, auto stoi.

  • Konwerter (sprzęgło hydrokinetyczne): Po 300 tys. km ma prawo mieć dość. Objawy to falowanie obrotów przy stałej prędkości.

Werdykt: Stary, dobry sprzęt, ale wiek robi swoje. Kupując auto z tą skrzynią, licz się z regeneracją konwertera.

ZF 6HP – Rewolucja i... kłopoty wieku dziecięcego

Lata produkcji: 2000–2014

Gdzie spotkasz: BMW E60/E90/E65, Audi A6 C6 , A8 D3, Jaguar XF, Land Rover Discovery.

Tu zaczyna się robić ciekawie. Skrzynie biegów ZF 6HP to był przełom. Pierwszy 6-biegowy automat na świecie w seryjnym aucie (BMW serii 7). Szybsza, oszczędniejsza, blokująca konwerter prawie od razu. Ale...

Mamy tu dwie generacje. Pierwsza (do ok. 2006/2007) i druga (6HP19z/26z vs 6HP21/28). Ta druga jest o niebo lepsza – szybsza i mniej awaryjna.

Typowe usterki ZF 6HP:

1. Mechatronika: To mózg skrzyni. Płyta sterująca z elektrozaworami. W pierwszej generacji padały jak muchy. Objawy? Szarpanie przy dojeżdżaniu do świateł (słynne "kopnięcie" przy redukcji z 2 na 1).

2. Adapter mechatroniki (Okular): To jest hit. Mała uszczelka między mechatroniką a korpusem skrzyni, która wygląda jak okulary. Pęka ze starości. Efekt? Ciśnienie oleju ucieka bokiem, skrzynia wariuje, sypie błędami, ślizga się. Koszt części: grosze. Koszt robocizny: spory.

3. Tulejki gumowe: Między mechatroniką a skrzynią są też cztery gumowe rurki. Kurczą się z czasem i przepuszczają olej.

4. Miska olejowa: W 6HP miska jest plastikowa i zintegrowana z filtrem. Często się odkształca i cieknie.

Rada mechanika: Jeśli kupujesz BMW E60 z 6HP, od razu wymień "okular" i tulejki przy okazji wymiany oleju. To uratuje cię przed regeneracją całej skrzyni.

ZF 8HP – Król jest jeden

Lata produkcji: od 2008 do dziś

Gdzie spotkasz: Wszystkie nowsze BMW (seria F i G), Audi (od A4 B8 lift w górę, Q7, Q5), Alfa Romeo Giulia/Stelvio, Jeep Grand Cherokee, Dodge Challenger, Ram 1500.

Mówię to z pełną odpowiedzialnością: ZF 8HP to najlepsza automatyczna skrzynia biegów w historii motoryzacji. Kropka. Jest tak szybka, że dwusprzęgłowe wynalazki (DSG) zaczynają tracić sens w autach cywilnych, a przy tym jest o wiele bardziej komfortowa i wytrzymała.

Dlaczego 8HP jest tak dobra?

Bo ZF wyciągnął wnioski. Skrzynia ma 8 biegów, ale prostą budowę (tylko 4 zespoły planetarne). Zmienia biegi w 200 milisekund. Wytrzymuje potężne momenty obrotowe (wersja 8HP90 znosi 900 Nm!).

Co się psuje w 8HP?

Szczerze? Niewiele.

• Wycieki: Czasem poci się miska olejowa (znów plastikowa z filtrem) lub uszczelniacz wału.

• Przegrzanie: Jeśli katujesz auto na torze lub ciągniesz przyczepę bez dodatkowej chłodnicy oleju, możesz przypalić tarczki.

• Elektronika: Zdarzają się awarie sterownika, ale rzadziej niż w 6HP.

Jeśli 8HP szarpie, to zazwyczaj wina... starego oleju. I tu dochodzimy do sedna sprawy.

ZF 9HP – Czarna owca?

Lata produkcji: od 2013

Gdzie spotkasz: Auta z silnikiem w poprzek (FWD/AWD) – Jeep Renegade/Cherokee, Range Rover Evoque, Honda CR-V, Fiat 500X.

Tutaj ZF trochę przekombinował. Chcieli upchnąć 9 biegów w małej skrzyni do aut przednionapędowych. Zamiast tradycyjnych sprzęgieł użyli tzw. sprzęgieł kłowych (jak w manualu).

• Problemy: Skrzynia bywa "niezdecydowana". Długo myśli przy redukcji, potrafi szarpnąć. W pierwszych rocznikach (Jeep!) były akcje serwisowe, bo skrzynia potrafiła wrzucić luz (N) w trakcie jazdy.

• Moja opinia: Do spokojnej jazdy OK, ale nie ma tej płynności co 8HP. Wymaga bardzo restrykcyjnego pilnowania aktualizacji oprogramowania.

Porównanie popularnych skrzyń ZF

OLEJ: "Lifetime" to bajka dla naiwnych

Tu się zawsze denerwuję. Producenci aut (BMW, Audi) piszą w instrukcji: "Olej w skrzyni jest niewymienny (Lifetime Fill)".

A co na to producent skrzyni (ZF)?

ZF zaleca wymianę oleju co 80 000 – 120 000 km lub co 8 lat!

A ja, Grzegorz, mówię wam: wymieniajcie co 60 000 km.

Dlaczego producenci aut kłamią? Bo dla nich "Lifetime" to życie auta do końca gwarancji lub leasingu (ok. 150 tys. km). Potem martwisz się ty. Stary olej traci właściwości smarne, zapycha elektrozawory opiłkami i niszczy mechatronikę. Wymiana oleju to koszt rzędu 1000–1800 zł. Remont skrzyni? Od 6000 zł w górę. Matematykę zostawiam wam.

Statyczna czy dynamiczna?

• Statyczna: Zleci tylko ok. 60% oleju. Reszta siedzi w konwerterze. Taniej, ale mniej skutecznie.

• Dynamiczna: Podłączamy maszynę, która wypłukuje cały stary olej. Drożej, zużywa się więcej oleju (na płukanie), ale skrzynia pracuje na świeżym.

  Rada: Jeśli masz przebieg 300 tys. km i nigdy nie zmieniałeś oleju – zrób statyczną. Dynamiczna może wypłukać nagary, które... uszczelniały już zużytą skrzynię. Jeśli dbasz regularnie – tylko dynamiczna.

Podsumowanie

Skrzynie biegów ZF to solidne konstrukcje. Model 8HP to obecnie wzór do naśladowania. Model 6HP (zwłaszcza po liftingu) też jest świetny, jeśli zadbasz o uszczelnienia mechatroniki. Pamiętajcie tylko o jednym: automat jest wygodny, ale wymaga serwisu. Nie wierzcie w bzdury o braku konieczności wymiany oleju.

Szukacie części do swojej skrzyni? A może padła wam mechatronika w 6HP?

Zajrzyjcie na Partle.com. Mamy sprawdzone, używane części zamienne w kategorii Skrzynie biegów – od kompletnych skrzyń, po konwertery i sterowniki. Nie kupuj kota w worku na szrocie, kup u nas.

Źródła wiedzy

1. BMW Technical Training Documents – E60/F10 Transmission systems
2. ZF Aftermarket – Zalecenia serwisowe i wymiana oleju